Posted tagged ‘Fotoplastikon’

Fotoplastikon

29 marca 2010

Fotoplastikon przy Alejach Jerozolimskich 51 to nie jedyny taki obiekt w Warszawie. Drugi możemy zobaczyć na stałej ekspozycji w Muzeum Techniki, a w całej Polsce znajdują się jeszcze co najmniej trzy – po jednym w Katowicach, Poznaniu i Łodzi (to właśnie łódzki fotoplastikon zagrał w filmie Juliusza Machulskiego Vabank). Wyjątkowość fotoplastikonu w Alejach Jerozolimskich polega na jego niezmiennej od 109 lat lokalizacji – pomimo zmiany adresu (przed wojną kamienica Hoserów miała adres Aleje Jerozolimskie 49) znajduje się on, i niemal nieprzerwanie działa, w tym samym miejscu od 1901 roku. Na początku XIX wieku istniały w śródmieściu Warszawy jeszcze co najmniej dwa fotoplastikony – jeden u zbiegu ulic Foksal i Nowy Świat oraz Terra przy ulicy Niecałej 5, a w zeszłym roku rozstrzygnięto konkurs w wyniku którego aparaty steoroskopowe mają szansę pojawić się w Łazienkach Królewskich, przy Krakowskim Przedmieściu i na Dworcu Centralnym.

Samo urządzenie, zamknięte w niewielkim pokoju bez okien (ale za to ze starym piecem kaflowym!), wygląda jak wielka drewniana beczka z wizjerami i stołeczkami dookoła. Nad wizjerami pojawiają się opisy do zdjęć wyświetlanych poniżej. Zdjęć jest zwykle dwa razy więcej niż wizjerów – jeśli fotoplastikon ma 24 miejsca, można obejrzeć 48 zdjęć. Żeby dostać się do środka konstrukcji trzeba pokonać niewielkie drewniane drzwiczki jak z Alicji w Krainie Czarów schowane tuż przy ziemi, na wysokości nóg oglądających. Wewnątrz znajduje się drewniana obręcz obracająca się skokowo, dzięki czemu co kilkanaście sekund zmieniają się zdjęcia widoczne w wizjerze. Do tego aby zdjęcie było widoczne niezbędne jest źródło światła umieszczone za nim. Dziś są to zwykłe żarówki, dawniej stosowano oświetlenie gazowe.

Fotoplastikon w Alejach Jerozolimskich jest obecnie pod opieką Muzeum Powstania Warszawskiego. Do 16 kwietnia możemy oglądać drugą część wystawy Warszawa sprzed 100 lat, na której prezentowane są niepublikowane dotąd zdjęcia ze zbiorów przekazanych Muzeum Powstania Warszawskiego przez Panią Danutę Szlajmer, córkę pierwszego właściciela warszawskiego fotoplastikonu. Zdjęcia na blogu pochodzą właśnie z tej wystawy.

Fotoplastikon
Al. Jerozolimskie 51 (oficyna)
Czynne codziennie oprócz wtorków w godzinach 10.00 – 18.00
wstęp – 1 zł, w niedzielę wstęp bezpłatny.

A dla zainteresowanych dlaczego zdjęcia wydają się trójwymiarowe i jak to działa blog Pana Tomasza Bielawskiego o fotografii stereoskopowej i fotoplastikonach.

Lokalizacja